Przemysł i ludność

Jak żyje człowiek?

Liczba ludności na Ziemi znacznie wzrosła wraz z rozwojem technicznym i industrializacją. Przed jej początkiem ludzie prowadzili proste życie i rzadko dożywali sędziwego wieku. Dopiero podniesienie standardu życia – w tym dostęp do czystej wody – doprowadziło w ciągu ostatnich 300 lat do wzrostu liczby ludności świata z mniej niż jednego miliarda do ponad siedmiu miliardów.

Początkowo duże miasta, takie jak Londyn, Paryż czy Berlin, rozrosły się w gęsto zaludnione aglomeracje. To właśnie tam ludzie znajdowali pracę, mieli lepszy dostęp do opieki medycznej oraz edukacji. Gdy w miastach zaczęło brakować mieszkań, a wybuchały epidemie, część ludności przenosiła się na słabiej zaludnione obszary wiejskie. Obecnie duże miasta są dobrze połączone z regionami wiejskimi dzięki rozwiniętej infrastrukturze – sieci dróg, szkół oraz instalacji wodnych i energetycznych docierają do całego społeczeństwa.

Do czego potrzebujemy wody?

Wzrost średniej długości życia oraz szybki przyrost ludności pod koniec XVIII wieku były możliwe przede wszystkim dzięki dostępowi do czystej wody. Woda odgrywa bowiem kluczową rolę w życiu człowieka: jest wykorzystywana do produkcji energii, nawadniania pól uprawnych oraz jako droga transportu. Najważniejszą jej funkcją pozostaje jednak zaspokajanie pragnienia.

Każdego dnia musimy przyjmować około 2,5 litra płynów, aby nie dopuścić do odwodnienia organizmu. Woda pitna pobierana jest z naturalnego obiegu wody i może pochodzić z zasobów wód podziemnych, jezior słodkowodnych, a nawet z mórz. W Niemczech około dwie trzecie wody pitnej pozyskuje się z wód gruntowych, a pozostała część pochodzi ze źródeł, jezior i zbiorników zaporowych. W regionach świata o niewielkich opadach wody podziemne nie są odnawiane tak szybko, jak są wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę pitną. W takich miejscach ludzie cierpią z powodu niedoboru wody i muszą opracowywać nowe metody jej pozyskiwania, takie jak kosztowne i energochłonne odsalanie wody morskiej. Woda wykorzystywana w gospodarstwach domowych i przemyśle ostatecznie wraca do obiegu wodnego poprzez systemy kanalizacyjne.

Woda służy również celom rekreacyjnym. Wiele osób spędza wolny czas nad morzem, na plażach, nad jeziorami lub innymi zbiornikami wodnymi. Woda działa na człowieka kojąco i sprzyja zdrowiu – nie bez powodu wiele uzdrowisk położonych jest w pobliżu wód.

Jak użytkowanie wód stanowi wyzwanie dla człowieka i środowiska?

W regionach o niewielkich opadach rzeki, z których pobiera się duże ilości wody na potrzeby zaopatrzenia ludności, stopniowo wysychają. Przykładem jest Morze Martwe, które zasilane jest wodami słodkimi rzeki Jordan – dużego cieku przepływającego przez Syrię, Izrael, Zachodni Brzeg i Jordanię. Ponieważ wody Jordanu są intensywnie wykorzystywane do celów pitnych i rolniczych, rzeka ta niemal wyschła. W konsekwencji Morze Martwe osiągnęło zasolenie niemal dziesięciokrotnie wyższe niż inne morza. Zmiany te stanowią poważne wyzwanie zarówno dla ludzi, jak i dla roślin i zwierząt: mieszkańcy regionu rywalizują o ograniczone zasoby wody, a organizmy wodne muszą przystosować się do ekstremalnie wysokiego zasolenia.

Jednocześnie wiele wód jest silnie zanieczyszczonych. Ścieki z oczyszczalni zawierają pozostałości leków oraz substancji chemicznych z gospodarstw domowych, które trafiają do rzek. Do wód dostają się także odpady, z których szczególnie groźny jest plastik. Jego rozkład może trwać nawet do 400 lat, a w tym czasie wiele zwierząt ginie, połykając drobne fragmenty plastiku lub zaplątując się w odpady. Im więcej ludzi żyje na danym obszarze, tym więcej powstaje śmieci. Aby zapobiegać ich przedostawaniu się do wód, konieczna jest właściwa segregacja odpadów oraz ograniczenie użycia plastiku. Również odpady niebezpieczne, takie jak leki, powinny być odpowiednio utylizowane, by zawarte w nich substancje chemiczne nie zagrażały organizmom wodnym i by woda, z której ponownie pozyskujemy wodę pitną, pozostała czysta.